Zdrowie

Badania przesiewowe to badania, które mają na celu wykrycie choroby u osób nie wykazujących żadnych jej objawów. Wczesne wykrycie chorób w populacji może przyczynić się do wcześniejszego leczenia, co z kolei prowadzi do zmniejszenia współczynnika umieralności i zachorowań.
W ramach projektu “Alytus and Augustow Councils – safe places for living and development of healthy family” realizowanego w ramach Programu Współpracy Interreg V-A Litwa-Polska SPZOZ w Augustowie umożliwia wykonanie bezpłatnie badań profilaktycznych. Program profilaktyczny obejmuje:

PRZESIEWOWE BADANIA ULTRASONOGRAFICZNE W CIĄŻY

Przesiewowe badanie ultrasonograficzne powinno być oferowane wszystkim ciężarnym.
W chwili obecnej nie istnieją badania, których wyniki sugerowałyby, że badanie ultrasonograficzne wpływa niekorzystnie na rozwój płodu.

REKOMENDOWANE BADANIA ULTRASONOGRAFICZNE DLA CIĘŻARNYCH

I. Badanie ultrasonograficzne przed 10 tygodniem ciąży, które pozwala na
a. Widocznienie i lokalizację jaja płodowego – potwierdzenie obecności ciąży wewnątrzmacicznej lub stwierdzenie ciąży o nieznanej lokalizacji.
b. Ocenę wieku ciążowego
c. Ocenę obecności pęcherzyka ciążowego
d. Ocenę liczby zarodków, kosmówek i owodni
e. Ocenę pęcherzyka żółtkowego
f. Ocenę obecności zarodka
g. Ocenę narządów płciowych

II. Badanie ultrasonograficzne pomiędzy 11–13 tygodniem ciąży – każda nieprawidłowość bądź wątpliwość w badaniu pomiędzy 11+0-13+6 tygodniu ciąży powinna stanowić wskazanie do badania płodu w ośrodku referencyjnym

a. Szczegółowa ocena struktury jaja płodowego: liczba pęcherzyków ciążowych i płodów w jamie macicy, ocena czynności serca płodu, pomiary biometryczne, ocena anatomii płodu
b. ocena ryzyka wystąpienia najczęstszych aberracji chromosomowych

III. Badanie ultrasonograficzne w 18-22 oraz 28-32 tygodniu ciąży
Celem badania ultrasonograficznego w 18–22 oraz 28-32 tygodniu ciąży jest szczegółowa ocena narządów płodu pod kątem występowania wad wrodzonych (ocena budowy anatomicznej płodu). Ponadto badanie ma na celu określenie przybliżonej masy płodu i wieku ciążowego
a. Biometria, określenie szacunkowej masy płodu i wieku ciążowego
b. Ocena struktur i narządów płodu – ocena budowy anatomicznej płodu

BADANIA USG GINEKOLOGICZNE

USG narządów rodnych przeprowadza się po to, by ocenić dokładnie budowę oraz stan intymnych narządów kobiety. Dzięki sondzie możliwe jest dotarcie do macicy, jej szyjki i trzonu, do jajników, oraz do endometrium. Za pomocą ultrasonografu można wykonać specjalistyczne pomiary – na ich podstawie stwierdza się, czy w strukturze tkanek pojawiły się niebezpieczne zmiany. USG ginekologiczne wykrywa m. in. torbiele jajników, mięśniaki macicy.

USG ginekologiczne należy wykonywać profilaktycznie nie rzadziej niż co 2 lata. Powinny o tym pamiętać szczególnie te kobiety, które rozpoczęły współżycie seksualne. Badanie to pozwala m.in. na weryfikację:
• wczesnej ciąży;
• podejrzeń odnośnie wad rozwojowych narządów intymnych;
• podejrzeń dotyczących nowotworów narządów rodnych oraz błony śluzowej jajników lub macicy;
• lokalizacji wkładek wewnątrzmacicznych;
• podejrzeń zmian chorobowych narządów rodnych (np. endometrioza, guzy itd.).

Pacjentki w wieku rozrodczym powinny wykonywać USG ginekologiczne w pierwszych dniach po zakończeniu miesiączki. Kobiety w okresie pomenopauzalnym, które przyjmują HRT mogą przyjść na badanie 6-10 dni po przyjęciu ostatniej tabletki. Jeżeli terapia HRT prowadzona jest stale, wówczas termin badania nie ma znaczenia. Można je przeprowadzić w każdym dniu cyklu.

BADANIA KOLPOSKOWE

Kolposkopia to prosta i nieinwazyjna metoda znacznie zwiększająca wykrywalność zmian przednowotworowych, wczesnych postaci raka szyjki macicy oraz infekcji HPV (wirus brodawczaka ludzkiego). Umożliwia też dokładną ocenę pozostałych części dolnego odcinka narządów rodnych kobiety.
Rak szyjki macicy (RSM) jest obecnie trzecim nowotworem u kobiet pod względem częstości zachorowań oraz czwartą przyczyną zgonów nowotworowych kobiet na świecie. W Polsce w 2013 roku RSM stanowił 3,7% wszystkich nowo zarejestrowanych przypadków nowotworów wśród kobiet, będąc zarazem szóstym, pod względem zachorowalności, nowotworem złośliwym rozpoznawanym u kobiet. Jednocześnie RSM stanowi siódmą przyczynę zgonów nowotworowych kobiet w Polsce. Wskaźniki epidemiologiczne różnią się w zależności od wieku pacjentek. W populacji młodych kobiet (20.–44. roku życia) RSM odpowiada za 8% zachorowań oraz 11% zgonów nowotworowych. Skuteczność jego wczesnego wykrywania jest niezwykle ważna. Właściwą diagnozę można postawić dopiero na podstawie badania histopatologicznego materiału pobranego podczas biopsji. Pobranie materiału do badań wspomaga badanie kolposkopowe.

Kolposkopia jest specjalistycznym badaniem ginekologicznym, podczas którego za pomocą kolposkopu (aparat przypominający mikroskop) ocenia stan szyjki macicy i dolny odcinek narządu rodnego, a także można pobrać wycinek do oceny histologicznej. Badanie należy wykonać w przypadku:
• nieprawidłowego wyniku badania cytologicznego,
• stwierdzonego zakażenia lub podejrzenie zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV),
• nieprawidłowego krwawienia w ciąży,
• nawracającego zapalenia i zakażenia pochwy i dróg rodnych

Kolposkopia polega na oglądaniu badanego obszaru szyjki macicy za pomocą powiększającego przyrządu optycznego. Stosowane są dodatkowo różne techniki biochemiczne, polegające na użyciu kwasu octowego lub płynu Lugola. które wchodzą w reakcję z nieprawidłowymi komórkami i je uwidoczniają.

Kolposkopia umożliwia między innymi:
• pobranie wymazu z szyjki macicy do badania na obecność wirusa HPV czy Chlamydia trachomatis,
• wykrycie zmian przednowotworowych,
• wykrycie polipów śluzówkowych czy takich zmian jak kłykciny kończyste,
• uzyskanie materiału do badania histopatologicznego podczas biopsji celowanej,
• ocenę charakteru nabłonka szyjki macicy,
• dostarczenie informacji na temat dynamiki rozwoju zmian w szyjce macicy, pochwie lub na sromie.

Kolposkopia jest badaniem wszechstronnym, wspomagającym zdiagnozowanie mniej i bardziej groźnych nieprawidłowości. Dzięki wielokrotnemu powiększeniu możliwe jest pobranie materiału do badania histopatologicznego z najbardziej podejrzanych miejsc.